الکساندر لاتروی (روزنامه فیگارو ) :
برگردان : علی شبان :
اشاره :
شجاعت سیاسی صرفاً در امتناع از خشونت نیست. این امر بیش از هرچیز در؛ تن به خطر دادن و پذیرش ریسک ِ اخلاقی ِ حاصله ِ از تصمیمی را که می گیریم، نهفته است. البر کامو
آیا میتوان به نام ِ یک آرمان، هر چقدر هم والا، دست به کشتن زد؟ آیا هدف وسیله را توجیه می کند؛ اگر به معنای نابودی همان انسانیتی باشد که ادعا میشود که از آن دفاع می کنیم؟ طبیعتاً این پرسش ها میتوانند موضوع یک مقاله ی فلسفی باشند.اما همچنین و بیش از همه، معضلی است که نمایشنامه ی « عادل ها – آدمکش های عادل » اثر آلبر کامو در سال ِ ۱۹۴۹، و پس از جنگ جهانی دوم، مطرح کرد. این نمایشنامه با الهام از یک رویداد تاریخی – تلاش نافرجام برای ترور سرگئی، دوک بزرگ، در سال ۱۹۰۵ – توسط گروهی از انقلابیون ِروسی، تنش بین ِ آرمان عدالت و اصول اخلاقی را بررسی میکند و پرسش های داغی را در برابر چشمان ِ خواننده و یا بیننده ی نمایشنامه می گذارد. و به ویژه، همانگونه که در مقاله ی زیر که به تازگی در روزنامه ی فیگارو به آن پرداخته شد، میتوان آن را با پرسش هایی از این دست، در جنگی که هماکنون در ایران شاهد آن هستیم، دید.ع.ش
***
و اینک مقاله ی «ایران : آیا « نه» گفتن به جنگ کافی است؟ البر کامو چه چیزی در مورد شجاعت سیاسی به ما می آموزد؟ » نویسنده این مقاله الکساندر لاتروی Alexandre Latreille روزنامهنگار فرانسوی است که ۱۲/۳/۲۰۲۶ در فیگارو منتشر شده است :
« نه» گفتن به جنگ همانگونه که پدرو سانشز، نخست وزیر اسپانیا انجام داد، اکثراً به عنوان عملی شجاعانه قلمداد می شود. با این حال، همانطور که آلبر کامو نشان داد، این امتناع، اغلب وسوسه ای برای دوری جستن از یک انتخاب است.
آن هنگام که تنشهای نظامی در اطراف ایران در حال ِ افزایش است و چشم انداز یک آتش افروزی در منطقه ی خاورمیانه، پایتخت های اروپایی را نگران کرده، شبح یک در گیری گسترده تر، جهان را وحشت زده کرده است. پدرو سانشز به نمایندگی از اسپانیا، علناً اعلام کرده است : « نه به جنگ» . مادرید از اجازه ی استفاده از پایگاه های نظامی خود نیز سر باز زده است و خواستار یک راه حل دیپلماتیک بر پایه ی به اصطلاح ( قانون معروف) بینالمللی است.
این جهت گیری، مورد استقبال مردم اروپا که به صلح عادت کرده اند، قرار گرفت. و نیز نخست وزیر اسپانیا به خود اجازه میدهد تا درلحظه ای از تنش ِ بینالمللی، به عنوان صدایی با دور اندیشی ظاهر شود. اما آیا در آن هنگام که جهان نیازمند تصمیم های دشوار است، این احتیاط میتواند به آن کمک کند؟ در سیاست، همانگونه که در تصمیمی اخلاقی میتوان شاهد آن بوِد، ایستائی و عدم اقدام، هرگز نمی تواند، خنثی باشد.
ادبیات مدت هاست که این را درک کرده است. در نمایشنامه ی عادل ها، آلبر کامو، انقلابیون روسی را که مصمم به سرنگونی ی یک قدرت ِ سرکوبگر هستند، به تصویر می کشد. آرمان آنها عادلانه و هدفشان درست بوده است. با این حال، هر یک از آنها، با یک سردر گمی اخلاقی روبرو هستند : تا کجا میتوان به نام عدالت پیش رفت.
خشونت، حتی وقتی موجه باشد، هرگز خالص وُ پاک نیست. اما از سوی دیگر، دست روی دست گذاشتن نیز بدیهای خودش را دارد. آلبر کامو نشان میدهد که تراژدی ی سیاسی ی واقعی، دقیقاً در همین جا نهفته است : عمل کردن یا نکردن، مسئولیت زاست. این نویسنده فرانسوی، حقیقتی نا خوشایند را به ما یاد آوری می کند : شجاعت سیاسی صرفاً در امتناع از خشونت نیست. این امر بیش از هرچیز در؛ تن به خطر دادن و پذیرش ریسک ِ اخلاقی ی حاصله ِ از تصمیمی را که می گیریم، نهفته است.
این همان مشکلی است که گفتمان سیاسی معاصر گاهی وقتها تمایل به ساده سازی [ سهل انگاری] آن دارد. « نه» گفتن به جنگ از منظر اخلاقی کاملاً قابل فهم است. اما آن هنگام که عدم پذیرش آن صرفاً با هدف مقابله و دوری جستن از جنگ به هر قیمتی عمل می کند، دیگر نمیتوان آن را عملی شجاعانه دانست.
خودداری از مداخله در مواجهه با یک رژیم اقتدارگر که اعتراضات مردمی را در ژانویه ۲۰۲۶ به طرز وحشیانه ای سر کوب کرد، میتواند مردم را به ناتوانی محکوم کند. احتیاط از وجدان ِ غربی ما محافظت می کند؛اما هیچ کاری برای کاهش ِ بار ِ کسانی که تحت ستم زندگی می کنند، انجام نمی دهد.
جنگ هرگز کاملاً عادلانه نیست. جوامع را ویران میکند و وجدان ها را آشفته می سازد. با این حال، مسئولیت سیاسی دقیقاً در پذیرش این بُعد ِ تراژیک نهفته است. این نویسنده فرانسوی حقیقتی نا خوشایند را به ما یادآوری میکند : شجاعت سیاسی صرفاً به معنای امتناع از خشونت نیست, این شجاعت بیش از هر چیز شامل پذیرفتن ریسک اخلاقی ی انتخابی است که می کنیم.
گفتن «نه» [به جنگ] میتواند عاقلانه باشد؛ اما وقتی این امتناع به راهی برای اجتناب از مسئولیت پذیری تبدیل می شود، دیگر نمیشود اسمش را تصمیم گذاشت؛ این یک موضع سیاسی صرف است.
نوشتههای درون ِ [ ] از مترجم است.
