دکتر محمود مسائلی :
هموطنان گرامی.
این نامه را با تاثر از کشتار بیرحمانه مردم بیگناه توسط رژیم سرکوبگر، تهیه و بای اقای ترامپ فرستادم:
۱۳ ژانویه ۲۰۲۶
«ما خدای خود را فراموش نخواهیم کرد.» رئیسجمهور دونالد جی. ترامپ – ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵
امروزه مداخله در امور داخلی کشورها، صرفنظر از قانونی یا غیرقانونی بودن آن در چارچوب قواعد کلاسیک حقوق بینالملل، تنها در صورتی میتواند واجد مشروعیت تلقی شود که بر پایهی ضرورتی اخلاقی و انسانی، بهویژه با هدف حمایت از جان انسانهای بیگناه، استوار باشد.
جناب آقای دونالد جی. ترامپ
ریاست محترم ایالات متحدهی آمریکا
با سپاس از موضعگیری و حمایت جنابعالی از قیام مردم ایران در برابر یک نظام تمامیتخواه، اجازه میخواهم بهعنوان استاد حقوق بینالملل، چند نکته را بهاختصار و از منظر حقوقی مطرح کنم.
بر اساس نگرش غالب در حقوق بینالملل کلاسیک، مداخله در امور داخلی دولتها اصولاً مغایر با اصل حاکمیت دولتها و قاعدهی منع توسل به زور تلقی میشود، مگر آنکه چنین مداخلهای بهصراحت از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد مجاز شمرده شده باشد. این تفسیر حقوقی، که ریشه در نظام دولتمحور وستفالیایی دارد، همواره مورد استناد مدافعان جمهوری اسلامی ایران و نیز برخی رویکردهای مبتنی بر مماشات در عرصهی بینالمللی قرار گرفته است.
با این حال، تفاسیر معاصر حقوق بینالملل، بهویژه در پرتو تحول حقوق بشر و حقوق بشردوستانهی بینالمللی، بر این واقعیت تأکید دارند که در مواردی که دولتها بهصورت نظاممند و گسترده مرتکب کشتار، سرکوب و نقض فاحش حقوق بنیادین شهروندان خود میشوند، مداخله با هدف نجات جان مردم بیدفاع میتواند واجد مشروعیتی اخلاقی و انسانی باشد؛ حتی اگر این مداخله از منظر صرفِ حقوقی، با قواعد سنتی حقوق بینالملل انطباق کامل نداشته باشد. در چنین شرایطی، مشروعیت مداخله نهتنها از مبانی حقوقی، بلکه از اصول اخلاقی و وجدان جمعی جامعهی جهانی نیز نشأت میگیرد.
نمونههای تاریخی متعددی این رویکرد را تأیید میکنند. مداخلهی نظامی تانزانیا علیه رژیم جنایتکار عیدی امین در سالهای ۱۹۷۸ تا ۱۹۷۹، بدون مجوز شورای امنیت انجام شد و از منظر حقوقی کلاسیک غیرقانونی تلقی میگردید؛ با این حال، در ادبیات حقوق بینالملل بهطور گسترده بهعنوان اقدامی اخلاقی و انسانی ارزیابی شده است. بههمین ترتیب، مداخلهی ویتنام در اواخر سال ۱۹۷۸ برای پایان دادن به جنایات خمرهای سرخ، که به توقف نسلکشی در آن کشور انجامید، از منظر حقوقی غیرقانونی تلقی میشود، اما از حیث ضرورتهای اخلاقی و انسانی و با هدف نجات جان انسانهای بیگناه، مداخلهای مشروع دانسته شده است. همچنین عملیات ناتو در کوزوو و حملات هوایی علیه اهدافی در بلگراد در سال ۱۹۹۹، هرچند فاقد مجوز شورای امنیت بودند، از سوی بسیاری از حقوقدانان و ناظران بینالمللی بهعنوان اقداماتی مشروع از منظر اخلاقی و ارزشهای بنیادین انسانی ارزیابی شدهاند.
امروزه بخش قابل توجهی از افکار عمومی جهانی بر این باور است که در برابر ماشین سرکوب و کشتار حکومت تمامیتخواه جمهوری اسلامی نمیتوان بیتفاوت ماند. بیتردید، چگونگی واکنش و انتخاب ابزارهای مناسب، موضوعی است که جنابعالی و مشاورانتان با دقت و مسئولیتپذیری مورد بررسی قرار میدهید. با این حال، در پاسخ به صدای مردم ایران و برای اتخاذ رویکردی مؤثر، منسجم و برخوردار از مشروعیت، مشورت و هماهنگی با شاهزاده رضا پهلوی، بهعنوان رهبر ملی و نماد وحدتبخش جنبش آزادیخواهانهی مردم ایران، میتواند نقشی تعیینکننده ایفا کند. ایشان شایستهترین گزینه برای هدایت فرآیند گذار از جمهوری اسلامی و تعامل سازنده با جامعهی بینالمللی در این مقطع حساس و تاریخی هستند.
برگرفته از فیسبوک نویسنده
