میهن‌دوست کیست؟ وطن‌خواه کجاست؟

ه . همزاد :

پس از وقایع سال ۵۷ خورشیدی و کوفتن ج . ا . بر طبل اسلامیت و شیعی‌گری و تلاش برای جاانداختن توهم امّت به جای ملت و تضعیف و تخطئه ملی‌گرایی و ناسیونالیسم ایرانی و نادیده گرفتن تاریخ ایران باستان و آثار آن، گرایشها و شعارهای وطن‌خواهی و میهن‌دوستی؛ به ویژه از هنگام انفجار اطلاعات و به مدد فضای مجازی و شبکه جهانی ارتباطات (اینترنت)؛ افزایش یافته است. چه مرثیه‌ها که برای ایران سروده نشده و چه سوکها که به راه نیفتاده است.

شوربختانه ما در الفبای میهن‌دوستی لنگ می‌زنیم و همانند بسیاری از مسائل دیگرمان اغلب به بیراهه رفته و دچار توهم، خودبزرگ‌بینی، نژادپرستی و از همه مهمتر، خطا و اشتباه شده‌ایم. گمان می‌کنم هیچ‌یک از ما برداشت درست و مناسبی از وطن‌دوستی نداریم. از سال ۵۷ به این طرف جامعه ما به نحو فزاینده‌ای دچار شعارزدگی شده و از عمل‌گرایی هرچه دورتر گشته است.

نخستین نشانه میهن‌دوستی ترجیح و مقدم داشتن منافع ملی بر منافع شخصی است؛ زیرا اگر منافع ملی تأمین شود به طور خودکار  تک تک افراد هم به منافع خود و رفاه در زندگی دست می‌یابند؛ واگر چنین نشود؛ علاوه بر عقب‌ماندگی کل کشور؛ منافع شخصی افراد هم در مدت کوتاهی از میان می‌رود و یک وطن‌دوست با تمام وجودش این را درک می‌کند.

کسی که میهن خود را عاشقانه دوست دارد، همه جایش، کوهها و دشتهایش، جنگلها و کویرهایش، درختان و گیاهانش، رودها و دریاچه‌ها و تالاب‌هایش، جانداران اهلی، وحشی و اقلیم‌هایش، شهرها و روستاهایش، آذری و کرد و لر و ترکمن و خراسانی و عرب و بلوچش، زن و مرد و پیر و جوانش و در یک کلام تمامی موجودات و موجودیت میهنش را دوست دارد.

آن که عاشق میهنش است، رودها و تالاب‌هایش را آلوده نمی‌کند؛ در جنگلها و سواحلش زباله نمی‌ریزد؛ درختانش را برای سود خود قطع نمی‌کند؛ از معادن و ذخایر زیرزمینی‌اش بی حساب و غیراصولی برداشت نمی‌کند؛ زیرا به فکر نسل‌های آینده میهنش نیز هست؛ پوست میوه و تخمه و کاغذهای بسته‌بندی خوراکی‌های مختلف را از پنجره خودرو در جاده و خیابان به بیرون پرتاب نمی‌کند. بر پیکر آثار باستانی میهنش با نوشتن یادگاری یا هر کار دیگری خدشه وارد نمی‌کند؛ نمی‌خواهد هیچگونه آلودگی اعم از آلودگی صوتی، بصری و زیست‌محیطی بر پیکر وطن وارد شود؛ برای یک یا چند روز تفریح و خوش‌گذراندن، محیط زیست میهنش را تخریب نمی‌کند.  کسی که میهنش را دوست دارد، هم میهنان خود را چون خانواده‌اش می‌داند و حاضر نیست به قیمت زیان آنان به سود برسد؛ با هم‌وطنانش از هر قومی که باشند مهربان است و همه را چونان یک پیکر می‌داند.  اگر در دورترین نقاط کشور هم‌میهنی دچار رنج و تعب یا ستم و بیداد شود، اگر بتواند به کمکش می‌شتابد و اگر نتواند، سعی می‌کند هم‌وطنانی را که قادر به کمک هستند باخبر کند؛ و به هرحال تا برطرف شدن رنج و سختی آن هم‌میهن آرامش نمی‌یابد.

میهن‌خواهی و وطن‌دوستی تفاخر به تاریخ گذشتگان نیست؛ اگرچه تاریخ کشور ما در بسیاری از ادوار تاریخی باعث افتخار ماست؛ اما تفاخر به تنهایی دردی را دوا نمی‌کند؛ بلکه باید از تاریخ  گذشته برای تصمیم‌ها و اقدام‌های امروز و فردا درس گرفت و به‌کار بست. کسی برای تاریخ گذشته مردمی که احوال امروزشان رقت انگیز و فردایشان نامعلوم است  تره هم خرد نمی‌کند. به گفته نظامی:

گـیرم پـدر تو بـود فـاضـل

از فضل پدر تو را چه حاصل

میهن‌دوستی ـ چنانکه در فضای مجازی رایج است ـ به معنی نژادپرستی و دشنام و ناسزا گفتن به اهالی کشورهای دیگر چون افغانستانی‌ها و امیرنشین‌های عرب نیست.  یک ایرانی وطن‌دوست می‌داند که کشورش بسیار متکثر است و هم‌میهنانش دارای آرا و افکار مختلف و متفاوتی هستند؛ بنابراین از تمامیت‌خواهی و انحصارطلبی دوری می‌کند و به افکار و عقاید مردمش احترام می‌گذارد؛ مخالفانش را به باد ناسزا و دشنام نمی‌گیرد؛ زیرا می‌داند  که تصمیم‌ها و سیاست‌های کلان باید با همه پرسی و انتخابات عمومی گرفته و تعیین شود. تساهل و رواداری از ویژگی‌های بارز یک میهن‌دوست ایرانی است. یک ایرانی وطن‌خواه مراقب است تا به پرتگاه نژاد پرستی سقوط نکند. اگرچه هم‌میهنان خود را عاشقانه دوست دارد؛ ولی برای تمام بشریت احترام قائل است و به ویژه در مورد حقوق بشر حساس و باریک‌بین است.

با این اوصاف تصور می‌کنید ما ایرانیان وطن‌خواه و میهن‌دوستیم؟ زنده‌یاد «محمدرضا کردستانی» ملقّب به «میرزاده» و مُتخلّص به «عشقی» (۱۳۰۳‌ ـ ۱۲۷۳ خورشیدی)؛ شاعر و نویسنده پر شور، مبارز، صریح‌اللّهجه، شجاع و ایران‌دوست؛ صاحب امتیاز و مدیر نشریه «قرن بیستم»؛ که در جوانی هم ترور شد؛ گاهی طاقت از کف می‌داد و از ایرانیان گله می‌کرد:

 

مرا چه کار که یک عمر آه و ناله کنم

که فکر مملکت شش هزارساله کنم

 

وطن‌پرستی، مقبول نیست در ایران

قلم بیار من این مُلک را قباله کنم

 

آبان‌ماه ۱۴۰۳