دکتر محمود مسائلی :
جناب آقای آنتونیو گوترش
دبیرکل محترم سازمان ملل متحد
جناب دبیرکل،
در جایگاه دبیرکل سازمان ملل متحد، شما بر اساس منشور ملل متحد نهتنها از جایگاه اخلاقی ممتاز، بلکه از صلاحیت حقوقی مشخصی برخوردارید تا بهعنوان امین اهداف و اصول منشور، نسبت به دفاع از مردمی که در معرض سرکوب نظاممند، خشونت گسترده و نقض فاحش حقوق بنیادین انسانی قرار دارند، اقدام نمایید. این مسئولیت، صرفاً یک اختیار سیاسی نیست، بلکه تعهدی جهانی است که مستقیماً از روح و نص منشور ملل متحد ناشی میشود.
در سالهای متمادی، مردم ایران بارها و در مقاطع مختلف، اعتراض خود را نسبت به حاکمیت تمامیتخواه جمهوری اسلامی ایران ابراز کردهاند. این اعتراضها همواره با سرکوب شدید، استفاده نامتناسب از قوه قهریه، کشتار شهروندان غیرمسلح، بازداشتهای خودسرانه و محدودسازی شدید آزادیهای بنیادین پاسخ داده شده است. گزارشها و قطعنامههای متعدد نهادهای حقوق بشری وابسته به سازمان ملل متحد، که تحت نظارت و در چارچوب نهادی آن سازمان تهیه و منتشر شدهاند، بهروشنی نشان میدهند که این حکومت بهصورت آگاهانه و مستمر، تعهدات خود ذیل حقوق بینالملل و اصول منشور ملل متحد را نقض میکند.
در تحولات اخیر نیز، اعتراضات گسترده مردمی با ریشههایی عمیق در بطن جامعه ایران، در بیش از یکصد شهر کشور گسترش یافته است. واکنش حاکمیت، بار دیگر مبتنی بر سرکوب خشونتآمیز بوده و بنا بر گزارشهای معتبر، صدها شهروند غیرنظامی در جریان این رویدادها جان خود را از دست دادهاند. همزمان، قطع کامل دسترسی به اینترنت و ارتباطات، تلاشی آشکار برای جلوگیری از اطلاعرسانی و مستندسازی نقض حقوق بشر در سطح بینالمللی بوده است.
در چنین شرایطی، مسئولیت دبیرکل سازمان ملل متحد بهموجب منشور، بهویژه ماده ۹۹ منشور ملل متحد، بهروشنی فعال میشود. مطابق این ماده، دبیرکل میتواند، و در موارد تهدیدکننده صلح و امنیت بینالمللی باید، هر وضعیتی را که به تشخیص وی چنین خطری را دربردارد، به توجه شورای امنیت جلب نماید. سرکوب گسترده، کشتار غیرنظامیان، خشونت سیستماتیک دولتی و نقض جدی حقوق بشر، بیتردید از مصادیق چنین وضعیتی محسوب میشوند. اعمال این صلاحیت، حتی در صورت مخالفت دولت ذیربط، نهتنها مجاز بلکه بخشی از وظیفه ذاتی دبیرکل است.
علاوه بر این، بر اساس دیباچه منشور و ماده ۵۵ منشور ملل متحد، ترویج و تشویق احترام جهانی و مؤثر به حقوق بشر و آزادیهای اساسی بدون هرگونه تبعیض، از اهداف بنیادین سازمان ملل متحد است. شما، بهعنوان عالیترین مقام اجرایی این سازمان، مسئولیت دارید صدای مردمی باشید که خود از امکان بیان آزادانه محروم شدهاند، حتی در شرایطی که ابزار اجرایی مستقیم در اختیار ندارید. در چنین وضعیتی، حتی صدور یک بیانیه رسمی و شفاف میتواند نقش تعیینکنندهای در جلب توجه جامعه جهانی و جلوگیری از تداوم خشونت ایفا کند.
جناب آقای دبیرکل،
بیتردید شما در انجام وظایف خود با محدودیتهای ساختاری، سیاسی و نهادی مواجه هستید و قدرت اجرایی یا نظامی مستقیمی در اختیار ندارید. با این حال، این محدودیتها، تعهد حقوقی و مسئولیت اخلاقی شما را در دفاع از مردم تحت ستم ایران، بهعنوان بخشی از جامعه جهانی، منتفی نمیسازد.
بر این اساس، ما از طریق این نامه سرگشاده، محترمانه و مصرانه از جنابعالی درخواست میکنیم:
۱. وضعیت سرکوب و کشتار شهروندان غیرنظامی در ایران را در اسرع وقت، بهموجب ماده ۹۹ منشور ملل متحد، به توجه شورای امنیت برسانید؛
۲. بهعنوان نماینده وجدان اخلاقی جامعه بینالمللی، با صدور بیانیهای رسمی، این نقضهای فاحش حقوق بشر را محکوم نمایید؛
۳. از تمامی سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل متحد برای حمایت از حقوق و مطالبات مشروع مردم ایران استفاده کنید.
حمایت از مردم ایران در مسیر رهایی از یک نظام سرکوبگر، نهتنها یک وظیفه اخلاقی، بلکه اقدامی ضروری در جهت کاهش بیثباتی منطقهای و مقابله با پیامدهای گسترده سیاستهای خشونتمحور این حکومت در سطح منطقهای و بینالمللی است؛ اقدامی که میتواند سهمی واقعی در تحقق صلحی عادلانه و پایدار در خاورمیانه داشته باشد.
جناب آقای دبیرکل؛
حضرتعالی در پیام سال نو خود بیان داشتید: «آینده ما به شجاعت جمعی ما برای اقدام بستگی دارد. بیایید در سال جدید، برای عدالت، برای انسانیت و برای صلح، در کنار هم بپا خیزیم.» اینجانب با کمال احترام از شما درخواست میکنم که این اصول، همسو با مسئولیتهای محولشده به جایگاه جنابعالی، اکنون به اقداماتی ملموس و معنادار بدل گردند.
با تقدیم احترام،
محمود مسائلی
استاد بازنشسته علوم سیاسی (حقوق بینالملل و سازمانهای بینالملل)
رونوشت به دفتر وزیر أمور خارجه کانادا، خانم آنیتا اناند
